Smálán og vanskilaskrá Creditinfo

Margir uppgötva fyrst að þeir eru á vanskilaskrá þegar umsókn um lán, kreditkort eða leiguíbúð er hafnað. Í kjölfarið birtast auglýsingar sem lofa smáláni „þrátt fyrir vanskil“. Slík lán eru yfirleitt dýr, og ný vanskil geta lengt tímann sem þú ert á skránni.

Hér er útskýrt hvað vanskilaskrá Creditinfo er, hvernig skráning verður til, hvernig þú getur skoðað hana og andmælt rangri skráningu, og hvaða leiðir eru skynsamlegri en nýtt smálán. Mini-Pret.com veitir ekki lán og hefur ekki milligöngu um lán.

Hvað er vanskilaskrá?

Vanskilaskrá er gagnagrunnur sem Creditinfo Lánstraust heldur og byggir á starfsleyfi frá Persónuvernd. Þar eru skráðar upplýsingar um vanskil einstaklinga og fyrirtækja, til dæmis árangurslaus fjárnám, gjaldþrotaúrskurðir og kröfur sem kröfuhafar hafa tilkynnt eftir að skuldara hefur verið gefinn kostur á að greiða.

Áskrifendur, svo sem bankar, lánafyrirtæki, leigusalar og fjarskiptafyrirtæki, geta flett upp í skránni. Skráning þýðir ekki bann við lántöku, en flestir lánveitendur hafna umsókn þegar vanskil eru skráð. Creditinfo reiknar einnig lánshæfismat, sem lækkar þegar vanskil eru á skrá.

Hvernig verður skráning til og hvenær er hún fjarlægð?

Áður en krafa er færð á vanskilaskrá á að senda skuldara tilkynningu og gefa honum frest til að greiða eða gera athugasemd. Skráning vegna dómstólaúrræða, eins og árangurslauss fjárnáms, byggir á opinberum gögnum.

Þegar krafa er greidd á kröfuhafi að óska eftir því að skráningin sé afmáð. Skráningar eru ekki geymdar ótímabundið, heldur gilda tímamörk samkvæmt starfsleyfinu. Kannaðu sjálf eða sjálfur hvenær skráning þín fellur niður með því að skoða eigin upplýsingar.

Hvernig skoðarðu skráninguna og andmælir henni?

• Skráðu þig inn á þjónustuvef Creditinfo með rafrænum skilríkjum og skoðaðu eigin skráningu og lánshæfismat.
• Ef skráning er röng eða krafan greidd skaltu hafa samband við kröfuhafann og Creditinfo og óska leiðréttingar.
• Ef ekki fæst leiðrétting geturðu kvartað til Persónuverndar.
• Geymdu kvittanir og öll samskipti við kröfuhafa.

Smálán þrátt fyrir vanskil: hvað þarf að vita?

Lánveitendum er skylt að meta lánshæfi áður en þeir veita neytendalán, og flestir fletta upp í vanskilaskrá. Þeir sem bjóða lán þrátt fyrir skráningu bæta sér áhættuna oftast upp með háum kostnaði eða stuttum lánstíma. Gættu sérstaklega að:

• árlegri hlutfallstölu kostnaðar (ÁHK) og heildarfjárhæð til endurgreiðslu;
• dráttarvöxtum, seðilgjöldum og innheimtukostnaði;
• hvort afborgun rúmast innan mánaðarlegs ráðstöfunarfjár;
• hvort fyrirtækið hafi tilskilin leyfi og upplýsingar um eftirlit.

Ný vanskil á dýru láni ofan á eldri vanskil geta komið þér í mun verri stöðu. Ef þú býrð við lágar tekjur, til dæmis af aðstoð sveitarfélags, lestu einnig um fjárhagsaðstoð sveitarfélaga og smálán.

Betri leiðir en nýtt lán

• Semdu um gömlu skuldina: greiðsludreifing eða uppgjör getur leitt til þess að skráningin verði afmáð fyrr.
• Umboðsmaður skuldara: veitir endurgjaldslausa ráðgjöf, aðstoðar við samninga við kröfuhafa og upplýsir um greiðsluaðlögun þegar skuldavandinn er alvarlegur.
• Félagsþjónusta sveitarfélagsins: getur í sumum tilvikum veitt sérstaka aðstoð vegna brýnna útgjalda.
• Viðskiptabankinn þinn: stundum er hægt að semja um yfirdrátt eða skuldbreytingu þegar langt viðskiptasamband er fyrir hendi, þó án tryggingar fyrir samþykki.
• Fjölskylda: skriflegt og skýrt samkomulag um endurgreiðslu.

Svik sem beinast að fólki á vanskilaskrá

Loforð um „lán án lánshæfismats“ eða að hægt sé að „hreinsa“ vanskilaskrá gegn gjaldi eru dæmigerð svikamynstur. Varastu ef:

• krafist er fyrirframgreiðslu áður en lán er greitt út;
• einhver býðst til að fjarlægja þig af skránni gegn greiðslu;
• tilboðið berst í gegnum samfélagsmiðla eða skilaboð;
• beðið er um rafræn skilríki eða aðgang að netbanka.

Skráning verður aðeins fjarlægð samkvæmt gildandi reglum, til dæmis þegar krafa er greidd eða tímamörk renna út. Enginn getur keypt sig af skránni.

Gátlisti fyrir þá sem eru á vanskilaskrá

• Skoðaðu eigin skráningu hjá Creditinfo og athugaðu hvaða kröfur eru skráðar, frá hvaða kröfuhafa og hvenær.
• Kannaðu hvort einhverjar kröfur hafi þegar verið greiddar en ekki afmáðar, og óskaðu leiðréttingar.
• Gerðu yfirlit yfir allar skuldir, vexti og gjalddaga áður en þú semur við kröfuhafa.
• Leitaðu ráðgjafar hjá umboðsmanni skuldara ef skuldirnar eru margar eða há upphæð.
• Ef þú íhugar samt lán, berðu saman ÁHK og heildarkostnað nokkurra tilboða og lestu skilmálana vandlega.
• Taktu aldrei nýtt smálán til að greiða af eldra smáláni.