Smálán og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga

Þeir sem fá fjárhagsaðstoð frá sveitarfélagi sínu hafa oft lítið svigrúm þegar óvænt útgjöld koma upp, til dæmis tannlæknareikningur, bilað heimilistæki eða ferðakostnaður. Þá er freistandi að sækja um smálán á netinu, sem fæst á fáeinum mínútum. Slík lán geta þó orðið mjög dýr og aukið vandann frekar en að leysa hann.

Hér er útskýrt hvað fjárhagsaðstoð sveitarfélaga er, hvers vegna erfitt er að fá lán með hana sem einu tekjurnar, hvað þarf að skoða áður en skrifað er undir og hvaða úrræði er gott að kanna fyrst. Mini-Pret.com veitir ekki lán og hefur ekki milligöngu um lán.

Hvað er fjárhagsaðstoð sveitarfélaga?

Fjárhagsaðstoð er hluti af félagsþjónustu sveitarfélaga samkvæmt lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga. Hún er ætluð þeim sem geta ekki framfleytt sér og sínum með öðrum hætti, til dæmis þegar réttur til atvinnuleysisbóta er ekki fyrir hendi eða tekjur eru undir viðmiðunarmörkum.

Hvert sveitarfélag setur sér eigin reglur um fjárhagsaðstoð. Þar kemur fram hver grunnfjárhæðin er, hvaða tekjur eru dregnar frá og hvaða skilyrði gilda, til dæmis um virka atvinnuleit eða þátttöku í virkniúrræðum. Sótt er um hjá félagsþjónustu eða velferðarsviði lögheimilissveitarfélagsins. Í reglum sumra sveitarfélaga er einnig heimild til að veita aðstoð í formi láns eða sérstaks styrks vegna brýnna útgjalda, svo það borgar sig að spyrja ráðgjafann beint.

Af hverju er erfitt að fá lán með fjárhagsaðstoð?

Lánveitendum ber að meta lánshæfi og greiðslugetu áður en lán er veitt. Fjárhagsaðstoð er:

• lág og miðuð við nauðsynlega framfærslu, svo lítið er aflögu til að greiða af láni;
• tímabundin og háð skilyrðum, þannig að hún getur fallið niður;
• oft ekki talin traust tekjustoð í greiðslumati banka.

Ef fyrirtæki býður lán án nokkurs mats á greiðslugetu er það frekar viðvörunarmerki en góðar fréttir.

Kostnaðurinn: árleg hlutfallstala kostnaðar

Berðu saman árlega hlutfallstölu kostnaðar (ÁHK) og heildarfjárhæðina sem þarf að endurgreiða, ekki bara upphæð lánsins. Í lögum um neytendalán eru reglur um upplýsingaskyldu og hámark á kostnaði, en lántökugjöld, seðilgjöld og dráttarvextir geta samt hækkað kostnaðinn verulega. Áður en þú samþykkir lán skaltu athuga:

• ÁHK og heildarkostnað í krónum;
• fjárhæð hverrar afborgunar og gjalddaga;
• dráttarvexti og innheimtukostnað ef greiðsla dregst;
• rétt þinn til að falla frá samningi innan 14 daga.

Reiknaðu hvað er eftir af fjárhagsaðstoðinni þegar húsaleiga, matur og aðrir fastir reikningar hafa verið greiddir. Ef afborgunin rúmast ekki örugglega innan þess skaltu ekki taka lánið.

Hvað gerist ef greiðsla dregst?

Vanskil á smáláni fara fljótt í innheimtu með viðbótarkostnaði og geta endað á vanskilaskrá, sem gerir þér erfitt fyrir að fá lán, leigja íbúð eða gera símasamning. Nánar er fjallað um þetta á síðunni smálán og skráning á vanskilaskrá Creditinfo.

Úrræði sem vert er að skoða fyrst

• Félagsráðgjafi sveitarfélagsins: spyrðu hvort hægt sé að fá sérstaka aðstoð eða lán vegna brýnna útgjalda, til dæmis vegna lækniskostnaðar eða búsetu.
• Umboðsmaður skuldara: veitir endurgjaldslausa ráðgjöf um fjármál heimilisins, aðstoð við samninga við kröfuhafa og upplýsingar um greiðsluaðlögun.
• Samningur við kröfuhafa: margir kröfuhafar samþykkja greiðsludreifingu ef haft er samband áður en krafan fer í innheimtu.
• Hjálparstofnanir: hjálparsamtök og kirkjur veita víða matar- og fataaðstoð, sem léttir á heimilisbókhaldinu.
• Fjölskylda og vinir: skriflegt samkomulag um vaxtalaust lán er oft öruggara en smálán.

Varastu svik

Svikarar beina oft spjótum sínum að fólki í þröngri stöðu. Vertu á varðbergi ef:

• beðið er um greiðslu fyrirfram fyrir „umsýslu“, „tryggingu“ eða „staðfestingu“;
• lán er boðið í gegnum samfélagsmiðla eða skilaboðaforrit;
• beðið er um rafræn skilríki, lykilorð í netbanka eða staðfestingarkóða;
• lánveitandi lofar „öruggu samþykki“ án greiðslumats.

Aldrei samþykkja innskráningu með rafrænum skilríkjum sem þú baðst ekki sjálf eða sjálfur um. Upplýsingar um eftirlit með fjármálamarkaði eru á vef Seðlabanka Íslands.

Gátlisti áður en þú sækir um lán

• Skráðu allar tekjur og föst útgjöld mánaðarins.
• Talaðu við félagsþjónustuna um sérstaka aðstoð áður en þú leitar til lánafyrirtækis.
• Berðu saman ÁHK og heildarkostnað að minnsta kosti tveggja tilboða.
• Greiddu aldrei gjald fyrirfram og gefðu aldrei upp aðgang að netbanka.
• Ef þú skuldar þegar mörgum, leitaðu til umboðsmanns skuldara í stað þess að taka nýtt lán til að greiða gamalt.

Hafðu í huga að félagsráðgjafar þekkja vel reglur síns sveitarfélags og geta oft bent á lausnir sem ekki koma fram á vefnum. Það kostar ekkert að spyrja, og það getur sparað þér háan lánakostnað.